ساختمان ضد زلزله ساختار امنی دارد که امنیت جانی ساکنان را بالا میبرد و خسارتهای مالی ناشی از حوادث را هم به حداقل میرساند. این نوع ساختمان برای مناطق زلزلهخیز ضروری است، اما استفاده از این سبک طراحی حتی برای مناطقی غیرزلزلهخیز هم مزیتهای بسیاری به دنبال دارد. سازههای ضد زلزله به کمک تکنیکهایی مثل طراحی با قابلیت تحمل تنشهای لرزشی، استفاده از مصالح باکیفیت و رعایت جزئیات اجرایی ساخته میشوند. در این مقاله چندوچون طراحی و ساخت این نوع ساختمانها را بررسی میکنیم.
منظور از ساختمان ضد زلزله چیست؟
ساختمان ضد زلزله از نظر طراحی و مصالح مورد استفاده با ساختمانهای معمولی تفاوت دارد. این نوع ساختمانها در هنگام وقوع زلزله، تنشهای ناشی از لرزش را بهتر تحمل میکنند، فرو نمیریزند و آسیب جدی نمیبینند. مقاومت بالای این سازهها هم فرصت کافی برای فرار را فراهم میکند و سطح امنیت جانی را افزایش میدهد و هم خسارتهای مالی ناشی از زلزله را به حداقل میرساند. البته منظور این نیست که ساختمانهای زلزله کاملا از تخریب مصون هستند و هنگام زمینلرزه اصلا تخریب نمیشوند. این ساختمانها فقط در برابر شدت مشخصی از لرزش، پایداری بهتری دارند، احتمال فرو ریختن کامل آنها کمتر است و پس از حادثه با بازسازیهای جزئی، مجددا قابل استفاده هستند.
اصول طراحی ساختمان ضد زلزله
در هر کشوری آییننامههای منحصربفردی برای توضیح اصول طراحی سازههای ضد زلزله تدوین میشود. این آییننامه در ایران با نامهای «آییننامه ۲۸۰۰» یا «آیین نامه طراحی ساختمانها در برابر زلزله» است. در این آییننامه تمام جزئیات مورد نیاز برای طراحی یک ساختمان ضد زلزله نوشته شده است. در ادامه به تعدادی از مهمترین اصولی که در آییننامه نیز مطرح شدهاند، اشاره میکنیم:
- انتخاب فونداسیون متناسب با خاک محل ساخت و مقاومسازی در صورت سستی خاک زیر سازه
- طراحی سیستمهای باربر جانبی قوی مثل مهاربند، قاب خمشی یا دیوار برشی
انتخاب مصالح و مقاطع فولادی مناسب برای ساختمان ضد زلزله
یکی از مهمترین بخشهای طراحی و ساخت ساختمان ضد زلزله، انتخاب مصالحی است که در سازه به کار میرود. مقاطع فولادی بهعنوان مهمترین بخش اسکلت سازه هستند و باید کیفیت و مقاومت بالایی داشته باشند. به همین دلیل قیمت میلگرد، تیرآهن یا سایر مقاطع فولادی که برای سازههای ضد زلزله بهکار میرود، باید در اولویت دوم باشد و در درجه اول، کیفیت محصولات مورد توجه قرار گیرد. مقاطع فولادی که از جنس فولاد ST37 یا ST52 هستند، مقاومت کششی بالایی دارند و برای سازههای ضد زلزله مناسبند. همچنین در ساختمانهای ضد زلزله باید از تیرهای INP یا IPE و پروفیلهای فولادی دوبل (نبشی و ناودانی) استفاده شود.
مصالح بهکاررفته در ساختمانهای ضد زلزله نیز تاحدودی با ساختمانهای معمولی متفاوت است. در این ساختمانها از بتن با مقاومت فشاری بالا (بین C25 تا C40) استفاده میشود. همچنین بلوکها و مصالح پوشش نما نیز باید دارای مقاومت بالا در عین وزن پایین باشند تا در صورت بروز زمینلرزه تخریب کمتری داشته باشند.
سیستم های مقاوم در برابر زلزله
سیستمهای مقاوم در برابر زلزله، مجموعهای از اجزا هستند که به شیوهای خاص در کنار یکدیگر قرار میگیرند تا نیروهای ناشی از زلزله را جذب کنند و آن را انتقال دهند و دفع کنند. در ادامه به تعدادی از سیستمهای مقاوم در برابر زلزله که در این نوع ساختمانها مورد استفاده قرار میگیرند، اشاره میکنیم:
• قاب خمشی
• دیوار برشی
• مهاربند
• سیستمهای لولهای سازه
بدون دیدگاه